Video en-boy oranları ve formatları nasıl seçilir?
Videoyu yatay mı dikey mi çekeceğiniz, yayın mecrasından önce kadraja ne sığacağını belirler. Oran sonradan dosyaya uygulanan bir ayar gibi görünür ama çoğu zaman çekim gününde verilmiş bir karardır.
Oran şekildir, çözünürlük ayrıntıdır
En-boy oranı, görüntünün genişliğinin yüksekliğine bölümüdür. 16:9 her 16 birim genişliğe 9 birim yükseklik demektir. Çözünürlük ise aynı şeklin kaç pikselle çizildiğini anlatır. 1080p ifadesi yüksekliğe işaret eder. Dikey bir video 1080×1920 piksel olduğunda, yatay 1920×1080 ile aynı toplam piksel sayısına sahiptir. Aralarındaki fark kalite değil, şekildir.
Bu ayrım karar sırasını da belirler. Önce oran seçilir, sonra o oranda hangi çözünürlükte teslim edileceği. YouTube'un yardım sayfası, varsayılan 16:9 oran için 1080p'yi 1920×1080, 4K'yı 3840×2160 olarak listeler. Başka bir oranda yüklenen video için ise oynatıcı, videonun boyutuna ve izleyenin cihazına göre kendini uyarlar.
Üç oran, kadrajda üç farklı alan bırakır
Aynı konuyu üç oranda çekmek, aynı sahneye üç farklı pencere açmaktır. Yatay pencere yan yana duran şeyleri taşır. Dikey pencere üst üste duran şeyleri. Kare pencere ikisinin ortasında kalır ve kenarlarda yer bırakmaz.
Diğer platformların ölçüleri ve arayüz alanları sık değişir. Bu yazı onları listelemez. Teslim gününde ilgili platformun güncel yardım sayfasına bakmak gerekir.
| Oran | Örnek boyut | Kadrajda ne rahat durur | Dikkat edilecek yer |
|---|---|---|---|
| 16:9 | 1920×1080 | Yan yana kişiler, geniş mekân, ürün ve çevresi. YouTube'un bilgisayardaki standart oranı | Telefonda dikey tutulduğunda küçük bir şerit olarak görünür |
| 9:16 | 1080×1920 | Tek kişi, yüz planı, üstten alta akan ürün anlatımı. YouTube Shorts yüklemesi dikey videoyla anlatılır | Yan yana iki özne sığmaz. Altta ve üstte arayüz öğeleri metni kapatabilir |
| 1:1 | 1080×1080 | Merkezde duran tek özne, ürün detayı, kısa metin kartı | Ne tam yatay ne tam dikey olduğu için iki yönde de pay bırakmaz |
Tek çekimden üç oran çıkarmak neyi kaybettirir
Yatay çekilmiş 1920×1080'lik bir kareden dikey 9:16 kesit almak istediğinizde, yüksekliği korursanız yalnızca 608 piksel genişlik kalır. Bu, kare genişliğinin yaklaşık üçte biridir. Kare kesit için 1080 piksel kalır, yani genişliğin yarıdan biraz fazlası. Kalan alan kadar kadraj atılır. Atılan alan sahnenin kenarındaysa kayıp yoktur. Sahnenin ortasında iki kişi varsa biri kesilir.
Bu hesap çekimden önce yapıldığında iki yol açılır. Birincisi, özneyi her zaman merkezde tutup yatay kareyi dikey kesite göre kurmak. İkincisi, dikey ve yatayı ayrı çekmek. İkincisi daha fazla çekim süresi ister. Birincisi yatay versiyonda boşluk bırakır. İkisi de bir tercihtir ve çekim listesinde yazılı olmalıdır. Çekimden önce neyin söyleneceği ve hangi sahnede hangi karenin duracağı çekim listesinin yetmediği yazıda ayrıca ele alınıyor.
Kurgusal örnek
Bu örnek bir müşteri kaydı değildir. Bir mutfak aletinin tanıtım çekiminde alet masanın sol tarafında, kullanan kişi sağ tarafında duruyor. Yatay kare iki öznenin ikisini de taşıyor. Dikey kesite geçildiğinde yalnızca birinin sığabildiği görülüyor. Çekim sırasında alet ile kişi merkeze yaklaştırılsaydı üçüncü format için ayrı çekim gerekmeyecekti.
Siyah bant eklemek çözüm değildir
Yatay bir videoyu dikey ekrana sığdırmak için üstüne ve altına siyah şerit koymak, sorunu görüntünün içine gömer. YouTube'un yardım sayfası, bu tür dolgu ve siyah bantları doğrudan videoya eklememeyi önerir. Çünkü bant, oynatıcının videonun boyutuna ve cihaza göre kendini uyarlamasını engeller. Dikey video bilgisayarda izlendiğinde oynatıcı kenarlara kendi dolgusunu ekleyebilir. Bu dolgu varsayılan olarak beyazdır, koyu temada koyu gridir.
Çıkarım şudur: dosya, gösterileceği oranın kendisinde teslim edilmelidir. Hedef dikeyse dikey kurgu yapılır. Tek bir yatay dosyayı her yere dolgu ile taşımak, mecra için hazırlanmış bir video değildir.
Sıkıştırma ve teslim dosyası
Sıkıştırma, aynı görüntüyü daha az veriyle taşımaktır. Bit hızı düştükçe dosya küçülür, ince ayrıntı ve hızlı hareket önce bozulur. YouTube, yükleme için H.264 video kodeği, MP4 kapsayıcı ve AAC-LC ya da Opus ses önerir. Kare hızı, kaydedilen kare hızıyla aynı kalmalıdır. Taramalı içerik yüklemeden önce taramasız hâle getirilmelidir.
Aşağıdaki bit hızları YouTube'un SDR yüklemeler için referans olarak verdiği değerlerdir. Bunlar zorunlu sınır değil, öneridir. Başka bir platformun değerleri farklı olabilir.
| Çözünürlük | 24, 25, 30 kare/sn | 48, 50, 60 kare/sn |
|---|---|---|
| 1080p | 8 Mbps | 12 Mbps |
| 1440p (2K) | 16 Mbps | 24 Mbps |
| 2160p (4K) | 35–45 Mbps | 53–68 Mbps |
Teslimden önce
Aşağıdaki sorular yanıtsızsa oran kararı tamamlanmamıştır. Sıralama, çekimden teslime doğrudur.
- Video hangi ekranda izlenecek ve o ekran yatay mı dikey mi tutuluyor.
- Aynı çekimden birden fazla oran çıkacaksa, kesit hesabı çekimden önce yapıldı mı.
- Önemli öznenin her oranda merkez kesitte kaldığı çekim kadrajında doğrulandı mı.
- Metin ve logo her oranın güvenli alanında mı. Platform arayüzü altta ve üstte yer kaplıyor olabilir.
- Dosya, gösterileceği oranın kendisinde mi. Siyah bant ve dolgu videonun içine gömülmüş mü.
- Kare hızı çekilen kare hızıyla aynı mı. Taramalı içerik taramasız hâle getirildi mi.
- Hedef platformun güncel ölçü ve dosya sayfasına bakıldı mı.
Kaynaklar
- Video resolution & aspect ratios
Erişim 20 Ekim 2026
- YouTube recommended upload encoding settings
Erişim 20 Ekim 2026
- Get started creating YouTube Shorts
Erişim 20 Ekim 2026